MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Melanoom

Melanoom is een vorm van kanker die ontstaat in de pigmentvormende cellen van de huid (melanocyten).

Melanocyten zijn de cellen in de huid die pigment aanmaken dat de huid zijn kenmerkende kleur geeft. Onder invloed van zonlicht produceren melanocyten meer melanine (het pigment dat de huid donkerder kleurt).

Een melanoom kan ontstaan vanuit al aanwezige moedervlekken of beginnen als een nieuw, klein, gepigmenteerd huidgezwel op normale huid, meestal in gebieden die aan zonlicht worden blootgesteld. Soms komt melanoom binnen een familie voor. Een melanoom zaait snel uit naar andere delen van het lichaam, waar het gezwel doorgroeit en het gezonde weefsel vernietigt.

Melanomen kunnen er verschillend uitzien. Sommige zijn platte, onregelmatige bruine vlekken met kleine zwarte stipjes. Andere zijn verheven bruine vlekken met rode, witte, zwarte of blauwe stipjes. Soms verschijnt een melanoom als een stevige zwarte of grijze knobbel.

Diagnose, behandeling en preventie

Een nieuwe moedervlek of veranderingen van een moedervlek, zoals groter worden (vooral met een grillige begrenzing), donkerder worden, ontsteking, onregelmatige verkleuring, bloeding, opengebarsten huid (zweer), jeuk en pijn, is een mogelijk teken van een melanoom. Een arts neemt de verdachte moedervlek in principe geheel weg als hij op grond van deze of andere bevindingen een melanoom vermoedt. Het weefsel wordt vervolgens onder een microscoop onderzocht om vast te stellen of er inderdaad een melanoom is en, als dat het geval is, of al het tumorweefsel is verwijderd.

De meeste donkergekleurde gezwellen die onder een microscoop worden onderzocht zijn geen melanomen, maar veeleer eenvoudige moedervlekken. Toch is het altijd beter om een onschadelijke moedervlek te verwijderen dan om een tumor te laten groeien. Hoe eerder een beginnend melanoom wordt verwijderd, des te beter zijn de overlevingskansen. Sommige gezwellen zijn geen eenvoudige moedervlekken en ook geen melanomen, maar iets daartussenin. Deze tumoren, ‘dysplastische naevi' of ‘atypische moedervlekken' genaamd, kunnen later in een melanoom veranderen.

Hoe minder diep een melanoom in de huid is ingegroeid, hoe groter de kans op genezing door chirurgie. Bijna 100% van de minst diepe, in het vroegste stadium verkerende melanomen worden door chirurgie genezen. De arts behandelt melanomen dus door ze weg te snijden, waarbij gewoonlijk een kleine marge gezond huidweefsel rond de tumor wordt weggenomen. Bij melanomen die dieper in de huid zijn gegroeid dan 8 mm is de kans dat er reeds uitzaaiingen via de lymfe- en bloedvaten zijn fors verhoogd. Uitgezaaide melanomen hebben vaak een dodelijk verloop.

Uitgezaaide melanomen worden behandeld met chemotherapie, maar slechts weinig mensen worden hiermee genezen. Het verloop van de ziekte loopt echter sterk uiteen en hangt gedeeltelijk af van de sterkte van het afweersysteem van het lichaam. Sommige mensen overleven enkele jaren in ogenschijnlijk goede gezondheid ondanks metastasering (uitzaaiing) van het melanoom. Nieuwe experimentele behandelingen met interleukine-2 en vaccins die het lichaam stimuleren om de melanoomcellen aan te vallen hebben veelbelovende resultaten opgeleverd.

Iedereen die een melanoom heeft gehad, heeft een groter risico nieuwe te krijgen. Mensen met veel atypische moedervlekken doen er verstandig aan regelmatig, bijvoorbeeld eenmaal per jaar, de gehele lichaamshuid te laten controleren.

illustrative-material.sidebar 2

Waarschuwingstekens voor melanoom

  • een uitgroeiende gepigmenteerde (moeder-) vlek, vooral de zwarte en donkerblauwe
  • kleurveranderingen van een bestaande moedervlek, vooral donkere, rode en witte kleurschakeringen
  • een onregelmatige begrenzing van een bestaande moedervlek, vooral uitlopers in de omringende huid
  • een bestaande moedervlek die gaat bloeden of openbarst (zweervorming)
  • vaak zijn er onregelmatige contouren, een rode hof en jeuk. In een later stadium treden pijn, bloeding en verzweringen op

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Kaposi-sarcoom

Volgende: Plaveiselcelcarcinoom

Illustraties
Tabellen
Disclaimer