MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Rhinitis
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Rhinitis

Rhinitis is een ontsteking en zwelling van het neusslijmvlies. De aandoening wordt meestal veroorzaakt door een verkoudheid (zie Virusinfecties: Verkoudheid) of een allergie (zie Allergische reacties: Introductie) en wordt gekenmerkt door een loopneus, verstopte neus en niezen.

De neus is het deel van de bovenste luchtwegen dat het vaakst geïnfecteerd raakt. Rhinitis kan acuut (kortdurend) of chronisch (langdurend) optreden. Acute rhinitis wordt gewoonlijk veroorzaakt door een virusinfectie, maar kan ook het gevolg zijn van een allergie of een andere oorzaak hebben. Chronische rhinitis gaat vaak gepaard met chronische sinusitis (chronische rinosinusitis).

Virale rhinitis: acute virale rhinitis (verkoudheid) kan door allerlei virussen worden veroorzaakt. De symptomen zijn: loopneus, verstopte neus, niezen, postnasal drip (vocht dat achter uit de neus naar de keelholte lekt), hoesten en temperatuursverhoging. Een verstopte neus kan worden verlicht door het gebruik van een neusspray met oxymetazoline Handelsnaam
Nasivin
Oxylin Liquifilm
Sinex Vicks
of xylometazoline Handelsnaam
Otrivin
. Deze zelfzorgmiddelen vernauwen de bloedvaten in het neusslijmvlies. Een neusspray mag slechts een beperkt aantal dagen worden gebruikt omdat daarna, wanneer de werking van het geneesmiddel afneemt, het slijmvlies vaak nog erger opzwelt. Dit verschijnsel wordt ‘rebound-effect' genoemd. Antihistaminica kunnen een loopneus tegengaan, maar veroorzaken soms slaperigheid, vooral bij ouderen. (zie Geneesmiddelen bij ouderen:IntroductieTabellen)

Antibiotica hebben geen effect bij acute virale rhinitis.

Allergische rhinitis: allergische rhinitis wordt veroorzaakt door een reactie van het immuunsysteem van het lichaam op een bepaalde factor in de omgeving. De omgevingsfactoren die vaak een dergelijke reactie opwekken, zijn: stof, schimmels, pollen, grassen, bomen en dieren. De symptomen zijn onder meer: niezen, loopneus, verstopte neus en jeukende, tranende ogen. Een arts kan allergische rhinitis vaststellen op grond van de voorgeschiedenis (allergie in de naaste familie) en bloed- en huidonderzoek.

De symptomen worden voorkomen door de stof te mijden die de allergische reactie veroorzaakt, iets dat vaak echter onmogelijk is. Een neusspray met corticosteroïden vermindert de allergische reactie door allerlei oorzaken en is relatief veilig, ook bij langdurig gebruik. Antihistaminica kunnen een allergische reactie voorkomen en dus ook de symptomen. Sommige antihistaminica veroorzaken ook slaperigheid, maar de nieuwe antihistaminica vertonen deze bijwerkingen niet. Door injecties met de specifieke stof die de allergie opwekt (desensibilisatie) kan een langdurige tolerantie hiervoor worden opgebouwd, maar het kan maanden of jaren duren tot een optimaal effect wordt bereikt. Antibiotica verlichten de symptomen van allergische rhinitis niet.

Atrofische rhinitis: atrofische rhinitis (ozaena) is een vorm van chronische rhinitis waarbij het slijmvlies dunner wordt (atrofieert). Hierdoor worden de neusgangen wijder (dilateren) en drogen uit. De cellen die normaal in het neusslijmvlies voorkomen (cellen die slijm afscheiden en met hun trilharen vuildeeltjes verwijderen) worden vervangen door cellen die normaal in de huid worden aangetroffen. Deze aandoening is vaak erfelijk, maar kan ook ontstaan bij iemand die een operatie aan de neus en bijholten heeft ondergaan waarbij een aanzienlijke hoeveelheid weefsel en slijmvlies in de neus is weggenomen. Een langdurige bacteriële infectie van de binnenkant van de neus kan ook een rol spelen.

In de neus vormen zich korstjes en er ontstaat een zeer onaangename geur. Er kunnen steeds opnieuw ernstige neusbloedingen optreden en de reukzin kan verloren gaan (anosmie).

De behandeling heeft tot doel de korstvorming te verminderen, de onaangename geur weg te nemen en infecties terug te dringen. Lokaal toegepaste antibiotica als bacitracine, die in de neus worden aangebracht, doden de bacteriën. Oestrogeen en vitamine A en D, als neusspray of oraal ingenomen, kunnen de korstvorming verminderen doordat ze de slijmafscheiding bevorderen. Ook andere oraal of intraveneus toegediende antibiotica kunnen tijdelijk helpen. Chirurgische vernauwing van de te wijde neusdoorgangen kan de korstvorming verminderen.

Rhinitis vasomotorica of hyperreactiviteit van het neusslijmvlies is een vorm van rhinitis met neusverstopping, niezen en een loopneus (veelvoorkomende symptomen van een allergie), terwijl er geen sprake lijkt te zijn van een allergie. Bij sommige mensen reageert de neus sterk op irriterende stoffen (zoals stof en pollen), parfum en luchtverontreiniging. De aandoening manifesteert zich onregelmatig, maar verslechtert door droge lucht. De kleur van het opgezwollen slijmvlies loopt uiteen van helderrood tot paars. De behandeling is gericht op verlichting van de symptomen. Het mijden van rook en irriterende stoffen en verhoging van de luchtvochtigheid kunnen een gunstige uitwerking hebben.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Perforatie van het tussenschot

Volgende: Scheef neustussenschot

Illustraties
Tabellen
Disclaimer