MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Papiloedeem
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Papiloedeem

Papiloedeem is een aandoening waarbij de oogzenuw door een verhoogde druk in de schedel zwelt op het punt waar deze het oog binnentreedt.

Deze aandoening wordt meestal veroorzaakt door een tumor of abces in de hersenen, hoofdletsel, een hersenbloeding, infectie van de hersenen of de omringende vliezen (hersenvliesontsteking), een pseudo-tumor (schijngezwel) in de hersenen (dit is geen tumor en wordt ook wel ‘goedaardige intracraniële hypertensie' genoemd (zie Tumoren van het zenuwstelsel:HersentumorenKader)) of door ernstig verhoogde bloeddruk. Ook ernstige longziekten kunnen druk op de hersenen en daardoor papiloedeem veroorzaken. Doorgaans leiden deze aandoeningen tot papiloedeem in beide ogen.

Aanvankelijk kan het papiloedeem aanwezig zijn zonder dat het gezichtsvermogen wordt aangetast. Vluchtige veranderingen in het gezichtsvermogen (wazig zien of volledig verlies van het gezichtsvermogen) die doorgaans een paar seconden duren, zijn kenmerkend voor papiloedeem. Deze kunnen optreden bij het opstaan vanuit zittende of liggende positie. Andere symptomen die zich kunnen voordoen, ontstaan eerder door de verhoogde druk in de hersenen dan door de effecten op het oog. De patiënt kan last hebben van hoofdpijn.

Een oogarts gebruikt een oftalmoscoop om de diagnose ‘papiloedeem' te stellen. Met een CT-scan (computertomografie) en een MRI-scan (magnetische kernspinresonantie) kan het papiloedeem worden gevolgd en de oorzaak worden bepaald. Een lumbaalpunctie wordt uitgevoerd om de druk van de ruggenmergvloeistof te meten. Een monster van de ruggenmergvloeistof kan op aanwijzingen voor een hersentumor of -infectie worden onderzocht.

Als de hoge druk van de ruggenmergvloeistof door een hersentumor wordt veroorzaakt, worden meestal corticosteroïden gegeven, maar soms is het nodig om de tumor operatief te verwijderen. Als papiloedeem het gevolg is van een pseudo-tumor in de hersenen, kan het worden behandeld met een dieet om af te vallen en een vochtafdrijvend middel. Andere behandelingen van papiloedeem hangen af van de oorzaak. Zo wordt een abces in de hersenen gedraineerd en met antibiotica behandeld en wordt een verhoogde bloeddruk verlaagd met antihypertensiva (zie Hoge bloeddruk:IntroductieTabellen)). Een door bacteriën veroorzaakte infectie kan met antibiotica worden behandeld. Als hoofdpijn blijft aanhouden, kan een operatieve ingreep nodig zijn.

illustrative-material.figure-short 1

De optische zenuwbanen

De optische zenuwbanen

Zenuwprikkels worden vanuit elk oog via de oogzenuw geleid. De twee oogzenuwen komen samen bij het chiasma opticum en splitsen zich daar in tweeën, waarbij de ene helft van de zenuwvezels aan dezelfde kant de hersenen in gaat, terwijl de rest naar de andere kant van de hersenen gaat. Daardoor krijgen de hersenen via beide oogzenuwen informatie van zowel het linker als het rechter gezichtsveld.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Opticusneuropathie

Illustraties
Tabellen
Disclaimer