MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Zaadbalkanker

Zaadbalkanker komt het meest voor bij mannen jonger dan 40 jaar. Vormen van kanker die zich in de zaadballen ontwikkelen, zijn onder meer seminoom, teratoom, embryonaal carcinoom en chorioncarcinoom.

De oorzaak van zaadbalkanker is niet bekend, maar mannen bij wie de zaadballen op 3-jarige leeftijd nog niet in de balzak waren ingedaald (cryptorchisme (zie Problemen bij zuigelingen en zeer jonge kinderen: Niet-ingedaalde en retractiele zaadballen)) hebben een grotere kans de ziekte te krijgen dan mannen bij wie dat wel het geval was. Cryptorchidisme kan het best operatief worden hersteld op de kinderleeftijd. Soms wordt aanbevolen om bij een volwassen man een niet-ingedaalde zaadbal te verwijderen om zo het risico van kanker te verkleinen.

Symptomen en diagnose

Zaadbalkanker kan vergroting van de zaadbal of een knobbel elders in de balzak veroorzaken. De meeste knobbels elders in de balzak worden niet door zaadbalkanker veroorzaakt, maar de meeste in de zaadballen wel. Een zaadbal voelt normaal gesproken als een gladde eivormige structuur, met de bijbal gelegen tegen de achter- en bovenkant aan. Bij zaadbalkanker ontstaat er een stevige, groeiende knobbel in of tegen de zaadbal. Als er sprake is van kanker, verliest de zaadbal zijn normale vorm en wordt groot, onregelmatig van vorm of knobbelig. Hoewel zaadbalkanker vaak pijnloos is, doet de zaadbal of de knobbel soms al pijn bij een lichte aanraking en soms zelfs zonder te worden aangeraakt. Een stevige knobbel op de zaadbal dient onmiddellijk door een arts te worden onderzocht. Soms scheuren bloedvatjes in de tumor, waardoor plotseling een vergrote, zeer pijnlijke zwelling ontstaat.

Door lichamelijk en echografisch onderzoek kan worden achterhaald of een knobbel deel uitmaakt van de zaadbal en of het gaat om een vaste (en dus waarschijnlijk kwaadaardige) of een met vocht gevulde knobbel (cyste). De bepaling van de bloedspiegels van twee eiwitten, alfafoetoproteïne en humaan choriongonadotrofine, kan helpen bij de diagnose. Deze eiwitten komen vaak in verhoogde concentraties voor bij mannen met zaadbalkanker. Als men vermoedt dat er sprake is van kanker, wordt er een operatie uitgevoerd om de zaadbal te onderzoeken.

Behandeling

De eerste behandeling van zaadbalkanker is chirurgische verwijdering van de gehele aangetaste zaadbal (radicale orchidectomie). De andere zaadbal wordt niet verwijderd, zodat de man voldoende hoge spiegels van mannelijke hormonen behoudt en vruchtbaar blijft. Soms doet zich bij zaadbalkanker onvruchtbaarheid voor, maar na behandeling kan dit vanzelf weer verdwijnen.

Bij bepaalde vormen van kanker worden ook de lymfeklieren in de buik verwijderd (retroperitoneale lymfeklierdissectie) aangezien de tumor daarnaar als eerste uitzaait. Daarnaast kan ook radiotherapie helpen, met name in geval van een seminoom.

Uitgezaaide zaadbalkanker kan vaak worden genezen door middel van een combinatie van chirurgie en chemotherapie. De bloedspiegels van alfafoetoproteïne en humaan choriongonadotrofine, die verhoogd waren toen de diagnose werd gesteld, dalen na een succesvolle behandeling weer. Als na behandeling de bloedspiegels weer stijgen, bestaat de kans dat de tumor is teruggekeerd. Nadat de chirurgie en eventuele andere noodzakelijke behandelingen zijn voltooid, kan de chirurg de verwijderde zaadbal vervangen door een prothese.

De prognose voor een man met zaadbalkanker is afhankelijk van het type tumor en of deze al dan niet is uitgezaaid. Bijna alle mannen met een seminoom, teratoom of embryonaal carcinoom dat niet is uitgezaaid, leven na behandeling nog minstens 5 jaar. De meeste mannen met een tumor die nog niet is uitgezaaid, leven nog 5 jaar of langer. Er zijn echter slechts weinig mannen met een chorioncarcinoom, dat snel uitzaait, die een overleving van 5 jaar halen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Verwonding van penis en zaadballen

Volgende: Ziekte van Peyronie

Illustraties
Tabellen
Disclaimer