MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Introductie
Symptomen
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Introductie

Borstaandoeningen kunnen goedaardig (benigne) of kwaadaardig (maligne) zijn. De meeste aandoeningen zijn goedaardig en niet levensbedreigend. Behandeling is vaak niet nodig. Borstkanker daarentegen kan leiden tot het verlies van een borst of zelfs tot overlijden. Daarom is voor veel vrouwen borstkanker de grootste angst. Wanneer vrouwen regelmatig zelf hun borsten onderzoeken en een mammogram laten maken, kunnen mogelijke problemen echter al vroeg worden ontdekt.

Symptomen

Enkele veelvoorkomende symptomen zijn pijn in de borst, knobbeltjes en afscheiding uit de tepel. Dergelijke symptomen betekenen niet noodzakelijkerwijs dat een vrouw borstkanker of een andere ernstige aandoening heeft. Als een vrouw echter een van de volgende symptomen heeft, is het wel raadzaam dat zij haar arts raadpleegt:

  • een knobbeltje dat duidelijk anders aanvoelt dan het overige borstweefsel of een knobbeltje dat niet verdwijnt
  • een zwelling die niet verdwijnt
  • intrekkingen of kuiltjes in de huid van de borst
  • een schilferige huid rond de tepel
  • veranderingen van de vorm van de borst
  • veranderingen van de tepel, zoals een ingetrokken tepel
  • afscheiding uit de tepel, vooral als deze bloederig is

Pijnlijke borsten: veel vrouwen hebben last van pijnlijke borsten (mastalgie). Dit kan verband houden met hormonale veranderingen. De pijn kan bijvoorbeeld tijdens of vlak voor de menstruatie optreden (als onderdeel van het premenstrueel syndroom) of vroeg in de zwangerschap. Vrouwen die een oraal anticonceptiemiddel gebruiken of na de menopauze met hormonen worden behandeld, hebben vaak last van dit soort pijn. De pijn wordt veroorzaakt doordat de klierbuizen toenemen in grootte en dikte en ook weer dunner worden. Vaak is de pijn diffuus, waardoor de borsten gevoelig zijn voor aanraking. Pijn die met de menstruatie verband houdt, kan maandenlang en zelfs jarenlang opkomen en weer verdwijnen.

Andere oorzaken van pijn in de borsten zijn cysten, infecties en abcessen. In een dergelijk geval wordt de pijn meestal op een bepaalde plaats in de borst gevoeld. Mastopathie kan ook pijn in de borsten veroorzaken. Soms is pijn in de borsten het gevolg van borstkanker, maar meestal veroorzaakt borstkanker geen pijn. Als de pijn in de borsten langer dan 1 maand aanhoudt, moet dit worden onderzocht.

Lichte pijn in de borsten gaat gewoonlijk vanzelf over, ook zonder behandeling. Pijn die zich tijdens de menstruatie voordoet, kan meestal met paracetamol ofeen niet-steroïde anti-inflammatoir preparaat (NSAID) worden verlicht.

Bij bepaalde vormen van ernstige pijn kan danazol Handelsnaam
Danatrol
(een synthetisch hormoon verwant aan testosteron Handelsnaam
Andriol
Testoderm
Testoviron
) worden voorgeschreven. Dit geneesmiddel remt de activiteit van oestrogeen en progesteron, hormonen die invloed hebben op de borsten. Omdat bij langdurig gebruik van dit middel bijwerkingen ontstaan, wordt het meestal slechts kort voorgeschreven.

Als de pijn door een specifieke aandoening wordt veroorzaakt, wordt deze aandoening behandeld. Is de oorzaak bijvoorbeeld een cyste, dan kan de pijn meestal worden verlicht door het vocht uit de cyste te laten afvloeien.

Knobbeltjes: knobbeltjes in de borsten komen relatief vaak voor en zijn meestal niet kwaadaardig. Omdat er een kans bestaat dat ze wel kwaadaardig zijn, moeten ze echter onmiddellijk door een arts worden onderzocht. Een knobbeltje kan een met vocht gevuld blaasje (cyste) zijn of uit massief weefsel bestaan. In het laatste geval is het meestal een fibroadenoom. (zie Borstaandoeningen: Fibroadenomen)

Massieve knobbeltjes kunnen ook bestaan uit verhard klierweefsel (scleroserende mamma-adenose) of littekenweefsel dat beschadigd vetweefsel heeft vervangen (vetnecrose). Geen van beide vormen is kwaadaardig. De diagnose kan echter alleen door middel van een biopsie worden gesteld. Deze knobbeltjes hoeven niet te worden behandeld.

Afscheiding uit de tepel: soms lekt er vocht uit één of beide tepels. Tepelafscheiding is normaal tijdens de melkproductie (lactatie) na een bevalling of is het gevolg van mechanische stimulatie van de tepel door strelen, zuigen of irritatie door kleding. In de laatste weken van de zwangerschap kunnen de borsten een melkachtige afscheiding (colostrum) produceren. Een normale afscheiding uit de tepel is een dun, troebel, witachtig of bijna helder vocht dat niet kleverig is. Tijdens de zwangerschap of in de periode dat borstvoeding wordt gegeven, kan de normale afscheiding soms enigszins bloederig zijn.

Een abnormale afscheiding kan door diverse aandoeningen worden veroorzaakt. Hoe de abnormale afscheiding eruitziet, is afhankelijk van de oorzaak. Een bloederige afscheiding kan het gevolg zijn van een goedaardig gezwel in de borst (zoals een gezwel in een melkgang, ‘intraductaal papilloom' genoemd) of, wat minder vaak voorkomt, van borstkanker. Bij minder dan 10% van alle vrouwen met een abnormale afscheiding is borstkanker de oorzaak. Een groenige afscheiding wordt meestal door een fibroadenoom, een goedaardig massief knobbeltje, veroorzaakt. Een afscheiding die pus bevat en onaangenaam ruikt, kan het gevolg zijn van een borstinfectie. Tumoren in de hypofyse of hersenen, encefalitis (hersenontsteking) en hoofdletsel kunnen een melkachtige afscheiding uit de tepel veroorzaken (galactorroe (zie Aandoeningen van de hypofyse: Galactorroe)). Verder kan afscheiding uit de tepel ontstaan door het gebruik van bepaalde geneesmiddelen, zoals antidepressiva en bepaalde bloeddrukverlagende middelen (antihypertensiva). Het gebruik van orale anticonceptiemiddelen kan een waterige afscheiding veroorzaken.

Afscheiding uit één borst is waarschijnlijk het gevolg van een probleem in die borst, zoals een goedaardige of kwaadaardige borsttumor. Afscheiding uit beide borsten wordt zeer waarschijnlijk veroorzaakt door een probleem dat buiten de borsten ligt, zoals een hypofysetumor, of door het gebruik van geneesmiddelen.

Als de afscheiding uit de tepel langer dan één menstruele cyclus aanhoudt of als de vrouw de afscheiding abnormaal vindt, is het verstandig een arts te raadplegen. Postmenopauzale vrouwen bij wie afscheiding uit de tepel ontstaat, moeten onmiddellijk een arts raadplegen. De arts onderzoekt de borst op afwijkingen. Er kunnen mammografie en bloedonderzoek (om de hormoonspiegels te bepalen) worden uitgevoerd. Ook kan een CT-scan (computertomografie) of een MRI-scan (magnetic resonance imaging, magnetische kernspinresonantie) van het hoofd worden gemaakt. De vrouw wordt gevraagd welke geneesmiddelen ze gebruikt. Soms kan er geen specifieke oorzaak worden gevonden.

Als de afscheiding door een bepaalde aandoening wordt veroorzaakt, wordt deze behandeld. Als een goedaardig gezwel afscheiding uit één borst veroorzaakt, kan de melkgang waaruit de afscheiding afkomstig is, worden verwijderd.

illustrative-material.figure-short 1

Anatomie van de borst

Anatomie van de borst

De vrouwenborst bestaat uit melkklieren (lobuli) die door vetweefsel en wat bindweefsel worden omgeven. Moedermelk, die door de klieren wordt afgescheiden, stroomt door de melkgangen naar de tepel. Rondom de tepel is een deel van de huid gepigmenteerd. Dit wordt de ‘tepelhof' (areola) genoemd.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Volgende: Borstcysten

Illustraties
Tabellen
Disclaimer