MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Vulvakanker

De vulva is het gebied dat de uitwendige geslachtsorganen van de vrouw bevat. Vulvakanker (vulvacarcinoom) is de op drie na meest voorkomende vorm van gynaecologische kanker. Bij slechts 3 tot 4% van alle gevallen van gynaecologische kanker gaat het om deze vorm. Vulvakanker ontstaat meestal na de menopauze. De gemiddelde leeftijd bij diagnose is 70 jaar. Omdat steeds meer vrouwen een hogere leeftijd bereiken, zal deze vorm van kanker in de toekomst waarschijnlijk vaker voorkomen.

Het risico van vulvakanker is groter voor vrouwen die aanhoudend jeuk in de vulva hebben, die last hebben van genitale wratten veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV) of die vagina- of baarmoederhalskanker hebben gehad.

De meeste gevallen van vulvakanker zijn een vorm van huidkanker die bij of in de vaginale opening ontstaat. In ongeveer 90% van de gevallen betreft het plaveiselcelcarcinomen en in 5% van de gevallen gaat het om melanomen. De overige 5% zijn basalecelcarcinomen en zeldzame vormen van kanker als de ziekte van Paget en kanker van de klieren van Bartholin.

Vulvakanker ontstaat op het oppervlak van de vulva. Meestal groeit dit type kanker maar langzaam en blijft de ziekte jarenlang tot het oppervlak beperkt. In sommige gevallen groeit de kanker echter snel. Zonder behandeling kan vulvakanker uiteindelijk de vagina, plasbuis of anus binnendringen en zich naar nabijgelegen lymfeklieren uitbreiden.

Symptomen en diagnose

Witte, bruine of rode vlekken op de vulva zijn een voorstadium van kanker, d.w.z. dat deze vlekken erop kunnen wijzen dat er op termijn waarschijnlijk kanker ontstaat. Vulvakanker is meestal zichtbaar en voelbaar als ongewone knobbeltjes of platte, rode zweertjes die niet genezen. Soms ontstaan er schilferige plekken of verkleurt het gebied. Het omringende weefsel kan zich samentrekken en rimpelig worden. Vulvakanker veroorzaakt meestal weinig klachten, maar jeuk komt veel voor. Uiteindelijk kan het knobbeltje of zweertje gaan bloeden of een waterige afscheiding produceren. Bij deze symptomen moet de vrouw onmiddellijk een arts raadplegen. Ongeveer 20% van de vrouwen heeft geen symptomen, althans niet in het begin.

Een arts kan vulvakanker diagnosticeren door een biopsie van de afwijkende huid uit te voeren. Hiermee kan worden aangetoond of de afwijkende huid kwaadaardige cellen bevat of alleen maar ontstoken of geïrriteerd is. Als er sprake is van kanker, kan hiermee ook worden bepaald om welke vorm van kanker het gaat, zodat de arts een behandelplan kan opstellen. Soms brengt een arts kleurstoffen op de zweertjes aan om de beste plaats voor een biopsie te kunnen bepalen. Soms wordt het oppervlak van de vulva onderzocht met een instrument met een binoculaire vergrotende lens (colposcoop).

Prognose en behandeling

Als vulvakanker in een vroeg stadium wordt ontdekt, is 5 jaar na de diagnose bij ongeveer drie op de vier vrouwen geen teken van kanker meer te vinden. Als er uitzaaiingen in de lymfeklieren zijn, is na 5 jaar minder dan eenderde van de vrouwen nog in leven.

Omdat de meeste vormen van vulvakanker zich snel kunnen verspreiden, moet de vulva meestal chirurgisch worden verwijderd (vulvectomie). Afhankelijk van de uitgebreidheid van de kanker wordt de vulva geheel of gedeeltelijk verwijderd. Soms worden ook nabijgelegen lymfeklieren weggenomen. Radiotherapie en/of chemotherapie kunnen zeer grote tumoren doen slinken, waarna ze chirurgisch kunnen worden verwijderd. Soms moet ook de clitoris worden verwijderd. De arts stelt in zeer nauw overleg met de vrouw een behandelplan op dat voor haar het geschiktst is. Daarbij houdt hij rekening met haar leeftijd en seksuele activiteit en met eventuele andere medische problemen. Geslachtsgemeenschap blijft na een vulvectomie meestal mogelijk.

Bij sommige kleine tumoren die niet dieper dan de huid zijn gegroeid, bestaat de behandeling uit verwijdering met behulp van een sterk gerichte lichtbundel (laserchirurgie), chirurgische verwijdering van alleen de huid of het gebruik van een zalf met een chemotherapeuticum (zoals fluorouracil Handelsnaam
Efudix
Fluracedyl
). Andere kleine tumoren worden alleen bestraald.

Omdat basalecelcarcinomen van de vulva zich doorgaans niet naar andere delen van het lichaam uitzaaien (metastaseren), hoeft meestal alleen de tumor chirurgisch te worden verwijderd. Alleen bij een groot gezwel wordt de hele vulva verwijderd.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Vaginakanker

Illustraties
Tabellen
Disclaimer