MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Huiselijk geweld

De term ‘huiselijk geweld' heeft onder andere betrekking op lichamelijke, seksuele of psychische mishandeling van de partner. Huiselijk geweld komt binnen alle culturen voor en bij mensen van alle rassen, beroepsgroepen, inkomensgroepen en leeftijden. In Nederland is in maar liefst 30% van de huwelijken sprake van lichamelijke agressie.

Vrouwen zijn vaker het slachtoffer van huiselijk geweld dan mannen. Ongeveer 95% van alle mensen die na huiselijk geweld medische hulp zoeken is vrouw en 30 tot 40% van de vrouwen die een afdeling voor spoedeisende hulp bezoeken, doet dat vanwege verwondingen die het gevolg zijn van huiselijk geweld. Vrouwen lopen meer risico dat ze door hun mannelijke partner worden mishandeld of vermoord dan door iemand anders.

Lichamelijke mishandeling is de meest herkenbare vorm van huiselijk geweld. Het geweld kan bestaan uit slaan, schoppen, stompen, botten breken, aan het haar trekken, duwen en armen verdraaien. Het slachtoffer kan voedsel of slaap worden onthouden. Er kunnen wapens worden gebruikt, zoals een pistool of een mes, om te dreigen of om het slachtoffer verwondingen toe te brengen.

Seksueel geweld komt ook veel voor. Van de vrouwen die door hun partner lichamelijk worden mishandeld, wordt eenderde tot de helft ook seksueel mishandeld. Seksueel geweld omvat het afdwingen van ongewenst seksueel contact door dreigementen of geweld.

Psychische mishandeling komt misschien nog wel vaker voor dan lichamelijke mishandeling en kan eraan voorafgaan. Psychische mishandeling omvat elk niet-fysiek gedrag dat het slachtoffer vernedert of kleineert of dat de dader macht over het slachtoffer geeft. Hierbij kan sprake zijn van belediging, sociale isolatie en financiële macht. Meestal gaat het om verbaal geweld, waarbij de dader het slachtoffer in privé-situaties of in het openbaar omlaaghaalt, kleineert, vernedert, intimideert of bedreigt. De dader kan het slachtoffer het idee geven dat ze gek is of ervoor zorgen dat zij zich schuldig of verantwoordelijk voelt door de scheldpartijen aan haar te wijten. De dader kan het slachtoffer ook vernederen op het punt van haar seksuele prestaties, haar uiterlijk of beide.

De dader kan proberen het slachtoffer geheel of gedeeltelijk te isoleren door haar contacten met vrienden, familie en andere mensen te beperken. Hij kan haar bijvoorbeeld verbieden rechtstreeks of via brieven, telefoon of e-mail contact met anderen te hebben. De dader kan zijn acties rechtvaardigen door jaloezie aan te voeren.

Vaak houdt de dader geld in om macht over het slachtoffer te hebben. Het slachtoffer kan financieel geheel of gedeeltelijk van de dader afhankelijk zijn. De dader kan het slachtoffer onderdrukken door te verhinderen dat ze een baan krijgt, door haar niet te informeren over hun geldzaken en door haar geld af te nemen.

Gevolgen

Een slachtoffer van huiselijk geweld kan lichamelijke verwondingen oplopen, zoals blauwe plekken, blauwe ogen, snijwonden, schrammen, botbreuken, gebitsbeschadigingen en brandwonden. Door de verwondingen moet het slachtoffer zich mogelijk regelmatig ziek melden, waardoor ze haar baan kan verliezen. Het slachtoffer kan zich voor haar verwondingen en de beledigingen schamen, met als gevolg dat ze zichzelf van haar familie en vrienden isoleert. Ook komt het voor dat het slachtoffer regelmatig moet verhuizen (een financiële last) om de dader te ontlopen. Soms wordt het slachtoffer door de dader vermoord.

Veel slachtoffers van huiselijk geweld hebben daardoor psychische problemen, zoals posttraumatische stressstoornis (PTSS), alcohol- of drugsverslaving, angstgevoelens en depressie. Ongeveer 60% van de mishandelde vrouwen is depressief. Hoe ernstiger een vrouw wordt mishandeld, des te groter is de kans dat ze psychische problemen krijgt. Zelfs wanneer ze minder vaak lichamelijk wordt mishandeld, gaat de psychische mishandeling meestal door, zodat de vrouw zich er voortdurend van bewust is dat het lichamelijke geweld elk moment weer kan losbarsten. Sommige mishandelde vrouwen vinden psychische mishandeling erger dan lichamelijk geweld. Psychische mishandeling vergroot het risico van depressie en alcohol- of drugsverslaving.

Aanpak

Bij huiselijk geweld komt de veiligheid van het slachtoffer op de eerste plaats. Tijdens een gewelddadig incident moet het slachtoffer zo ver mogelijk wegblijven van plaatsen waar ze in een hoek kan worden gedrongen of waar de dader een wapen kan vinden, zoals in de keuken. Zo mogelijk moet het slachtoffer onmiddellijk 112 of de politie bellen en het huis verlaten. Het slachtoffer moet haar verwondingen laten behandelen en fotografisch laten vastleggen.

Het is belangrijk een veiligheidsplan op te stellen. In zo'n plan moet worden opgenomen waar de vrouw hulp kan zoeken, hoe ze kan ontsnappen en hoe ze aan geld kan komen. Het slachtoffer moet ook kopieën van officiële documenten maken en verbergen (zoals geboortebewijzen van de kinderen, paspoort of rijbewijs, pasjes van ziektekostenverzekeringen en bankpasjes). Ze moet een tas gereed zetten met noodzakelijke spullen, voor het geval ze plotseling moet vertrekken.

Soms is de enige oplossing voorgoed bij de mishandelende partner weg te gaan, want in veel gevallen houdt huiselijk geweld nooit op, vooral niet als de man erg agressief is. Bovendien gaat psychische mishandeling vaak door, ook als het lichamelijke geweld minder wordt. Weggaan is geen eenvoudige beslissing. Zodra de dader weet dat het slachtoffer van plan is te vertrekken, kan zij groot gevaar lopen. Op dat moment moet het slachtoffer extra maatregelen nemen om zichzelf en haar kinderen te beschermen. Ze kan de hulp inroepen van blijf-van-mijn-lijfhuizen, lotgenotengroepen en justitie.

illustrative-material.sidebar 1

Kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld

Veel kinderen zijn getuige van lichamelijke mishandeling of scheldpartijen in eigen huis. Deze kinderen kunnen allerlei problemen krijgen, zoals extreme gespannenheid of huilbuien, angst, slaapproblemen, neerslachtigheid, sociale isolatie en problemen op school. Soms geven de kinderen zichzelf de schuld van de situatie. Oudere kinderen lopen soms van huis weg. Jongens die zien hoe hun vader hun moeder mishandelt, lopen een grotere kans later als volwassene ook gewelddadig te worden. Meisjes die zien hoe hun vader hun moeder mishandelt, zijn als volwassene mogelijk meer geneigd mishandeling te dulden. De dader kan de kinderen ook lichamelijk pijn doen. In gezinnen waar huiselijk geweld voorkomt, lopen kinderen een veel groter risico lichamelijk te worden mishandeld.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Verkrachting

Illustraties
Tabellen
Disclaimer