MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Middenoorontsteking

Middenoorontstekingen komen bij kinderen in de leeftijd van 3 maanden tot 3 jaar uitermate vaak voor en gaan vaak samen met verkoudheid. Jonge kinderen zijn om een aantal redenen vatbaar voor middenoorontsteking. De buis van Eustachius, die zorgt voor gelijke luchtdruk in het oor, verbindt het middenoor met de neus-keelholte. (zie Aandoeningen van het middenoor en het binnenoor:TrommelvliesperforatieIllustraties)

Bij oudere kinderen en volwassenen is de buis rechter, breder en tamelijk stug en de afscheiding die er vanuit de neusdoorgang in komt, vloeit gemakkelijk weg. Bij jongere kinderen loopt de buis van Eustachius echter horizontaler en is smaller en minder stug. Bij hen is het risico groter dat de buis door afscheiding wordt geblokkeerd en inklapt, waardoor de afscheiding in of dicht bij het middenoor vast komt te zitten en er geen lucht meer in het middenoor kan komen. Eventueel aanwezige virussen of bacteriën in de afscheiding vermenigvuldigen zich dan en veroorzaken een infectie. In de korte buis van Eustachius van zuigelingen kunnen virussen en bacteriën zich omhoog verplaatsen en een middenoorontsteking veroorzaken.

Afgezien van de andere anatomie van hun oor zijn zuigelingen van ongeveer 6 maanden vatbaarder voor infecties omdat ze niet meer worden beschermd door de antilichamen die ze voor hun geboorte via de placenta van hun moeder hebben gekregen. Borstvoeding lijkt kinderen deels te beschermen tegen oorontstekingen omdat moedermelk de antilichamen van de moeder bevat. Kinderen zoeken vanaf die leeftijd ook vaker contact met anderen en kunnen virusinfecties oplopen door andere kinderen en voorwerpen aan te raken en hun vingers in hun mond en neus te steken. Deze infecties hebben dan mogelijk weer oorontstekingen tot gevolg. Blootstelling aan sigarettenrook vergroot het risico van middenoorontsteking nog meer, evenals het gebruik van een fopspeen. Beide kunnen de functie van de buis van Eustachius hinderen en de luchtstroom in het middenoor beïnvloeden. In kinderdagverblijven lopen kinderen meer risico een verkoudheid en dus middenoorontsteking op te lopen.

Middenoorontsteking kan relatief snel verdwijnen (acute ontsteking) of opnieuw optreden, maar kan ook gedurende een lange periode aanhouden (chronische ontsteking).

illustrative-material.figure-short 1

Trommelvliesbuisjes: de behandeling van terugkerende oorontstekingen

Trommelvliesbuisjes: de behandeling van terugkerende oorontstekingen

Trommelvliesbuisjes zijn kleine, holle plastic of metalen buisjes die via een insnijding in het trommelvlies worden geplaatst. Deze ingreep wordt ‘tympanotomie' genoemd. De buisjes zorgen ervoor dat de druk in het middenoor gelijk wordt aan die van de buitenlucht. De arts raadt aan trommelvliesbuisjes te plaatsen bij kinderen die last hebben van terugkerende oorinfecties (acute otitis media) of chronische vochtophoping in het middenoor (otitis media met effusie).

Plaatsing van trommelvliesbuisjes is een gangbare chirurgische ingreep die in een ziekenhuis of in de spreekkamer van de arts wordt uitgevoerd. Na de ingreep kunnen kinderen meestal binnen enkele uren naar huis. De buisjes vallen er na enkele maanden meestal vanzelf uit, al blijven sommige typen buisjes een jaar of langer zitten. Kinderen met trommelvliesbuisjes kunnen gewoon hun haar wassen en zwemmen, maar soms wordt aangeraden niet helemaal met het hoofd onder water te gaan, tenzij er oordopjes worden gebruikt. Wanneer er vocht uit het oor loopt, duidt dit op een ontsteking en moet een arts worden geraadpleegd.

Acute middenoorontsteking

Acute middenoorontsteking, ook wel ‘acute otitis media' genoemd (zie Aandoeningen van het middenoor en het binnenoor: Acute otitis media), wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door de virussen die ook verkoudheid veroorzaken. Acute ontsteking kan ook worden veroorzaakt door bacteriën die in de mond en neus voorkomen, zoals Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzaeen Moraxella catarrhalis. Een in eerste instantie door een virus veroorzaakte infectie leidt soms tot een bacteriële infectie.

Zuigelingen met acute middenoorontsteking hebben koorts, huilen, soms om onverklaarbare reden, zijn prikkelbaar en slapen onrustig. Het is ook mogelijk dat ze last hebben van een loopneus, hoesten, braken en diarree. Zuigelingen en kinderen die zich niet goed kunnen uiten, grijpen mogelijk naar hun oren. Oudere kinderen kunnen de ouders meestal wel vertellen dat ze pijn aan hun oor hebben of dat ze niet goed kunnen horen.

Meestal hoopt zich vocht op achter het trommelvlies en dit blijft aanwezig nadat de acute ontsteking is verdwenen (otitis media met effusie). In zeldzame gevallen leidt acute middenoorontsteking tot ernstigere complicaties. Als het trommelvlies barst, kan er bloed of vocht uit het oor lopen. Ontsteking van het bot rond het oor (mastoïditis) kan pijn veroorzaken, ontsteking van het binnenoor (labyrinthitis) kan duizeligheid en doofheid veroorzaken en ontsteking van de vliezen rond de hersenen (meningitis) of hersenabcessen kunnen epileptische aanvallen en andere neurologische problemen veroorzaken. Terugkerende ontstekingen kunnen de groei bevorderen van huidachtig materiaal door het trommelvlies heen (cholesteatoom). Een cholesteatoom kan het botweefsel in het middenoor beschadigen en gehoorverlies veroorzaken.

Om de diagnose ‘acute middenoorontsteking' te kunnen stellen, kijkt een arts met een otoscoop of het trommelvlies bol staat en rood is. Het is mogelijk dat voor een beter zicht eerst wat oorsmeer moet worden verwijderd. De arts kan met een aan de otoscoop bevestigde rubberen ballon en slang lucht in het oor persen om te zien of het trommelvlies beweegt. Als het trommelvlies niet of slechts weinig beweegt, is er mogelijk sprake van een ontsteking.

Paracetamol of ibuprofen Handelsnaam
Advil
Actifen
Brufen
Femapirin
Relian
is doeltreffend bij koorts en pijn. Vroeger kregen alle kinderen met acute middenoorontsteking antibiotica. Inmiddels is echter bekend dat acute middenoorontsteking in veel gevallen ook zonder antibiotica verbetert. Daarom worden antibiotica (zoals amoxicilline Handelsnaam
Amoxicilline
Clamoxyl
Flemoxin
met of zonder clavulaanzuur of trimethoprim Handelsnaam
Monotrim
Wellcoprim
met sulfamethoxazol) vaak alleen gebruikt bij zuigelingen wanneer het kind na korte tijd niet beter wordt of als er tekenen zijn dat de ontsteking niet afneemt.

Chronische middenoorontsteking

Chronische middenoorontsteking treedt op als gevolg van herhaaldelijk terugkomende acute ontsteking of wanneer terugkerende ontstekingen het trommelvlies beschadigen of leiden tot de vorming van een cholesteatoom waardoor weer meer ontstekingen kunnen ontstaan. Chronische oorontstekingen komen vaker voor bij kinderen die aan sigarettenrook worden blootgesteld, die fopspenen gebruiken en kinderdagverblijven bezoeken. Voor kinderen met chronische oorontsteking kan de arts aanraden dagelijks gedurende een aantal maanden antibiotica te gebruiken. Als een ontsteking ondanks het gebruik van antibiotica aanhoudt of terugkeert of als chronische ontstekingen beschadiging van het trommelvlies of de vorming van een cholesteatoom hebben veroorzaakt, kan de arts aanraden een trommelvliesbuisje te plaatsen (tympanotomie), het trommelvlies te herstellen of het cholesteatoom operatief te verwijderen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Laryngeale papillomen

Volgende: Otitis media met effusie (OME)

Illustraties
Tabellen
Disclaimer