MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Voorbereiding voorafgaand aan een reis

Een goede voorbereiding is van groot belang om te voorkomen dat ziekte of bezorgdheid over de gezondheid de reis verstoort. Zelfs gezonde mensen dienen zich goed op de reis voor te bereiden om zo hun gezondheid te beschermen. De kosten van het voorkómen van ziekte zijn meestal lager dan die van ziek worden tijdens een reis.

Reisapotheek

Een reisapotheek met daarin eerstehulpartikelen, pijnstillers als paracetamol of niet-steroïde anti-inflammatoire preparaten (NSAID's), middelen tegen verstopping en middelen tegen diarree ( loperamide Handelsnaam
Imodium
Diacure
Diarem
), is zinvol bij ziekte en lichte verwondingen onderweg. Het is verstandig het vaccinatieboekje mee op reis te nemen. Mensen die op doktersvoorschrift medicijnen gebruiken, kunnen bij de apotheek een geneesmiddelenpaspoort vragen en dit op vakantie meenemen. Dit kan uiterst waardevol zijn in een medische noodsituatie of wanneer de medicijnen zoekraken.

Ziektekosten- en reisverzekering

Een goede ziektekostenverzekering is belangrijk voor reizen naar het buitenland. Sommige verzekeringsmaatschappijen bieden echter een beperkte dekking voor gezondheidszorg in noodsituaties die op reis ontstaan. De dekking kan een probleem zijn bij reizen naar het buitenland. Sommige verzekeringsmaatschappijen bieden een beperkte dekking voor vaccinaties en preventieve geneesmiddelen voor buitenlandse reizen, ook al zijn sommige vaccinaties verplicht om bepaalde landen binnen te kunnen komen. Daar komt bij dat de meeste verzekeringsmaatschappijen in het buitenland niet worden erkend, d.w.z. dat men in de meeste ziekenhuizen in het buitenland pas tot behandeling overgaat als de onkosten vooraf zijn voldaan.

Reizigers dienen van tevoren na te gaan hoe ver de dekking van hun verzekering strekt om te voorkomen dat ze met hoge kosten worden geconfronteerd of dat ze van medische zorg verstoken blijven. Ze moeten ook weten hoe ze vooraf toestemming krijgen voor behandeling in het buitenland en hoe ze de kosten na een noodsituatie vergoed kunnen krijgen. Een reisverzekering tegen ziektekosten, inclusief een verzekering voor vergoeding van de kosten van opsporing, redding en repatriëring, kan bij veel reisorganisaties, banken en creditcardmaatschappijen worden afgesloten. Reizigers kunnen zich ook verzekeren tegen kosten van zorg in noodsituaties, zorgvervoer binnen een ander land, zorgvervoer naar Nederland, medische apparatuur en medisch personeel tijdens het vervoer, tandheelkundige zorg, prenatale of postnatale zorg, verlies of diefstal van voorgeschreven medicijnen en medische tolken.

Reizigers kunnen ook op andere bruikbare bronnen een beroep doen. Lijsten met Nederlands sprekende artsen in het buitenland zijn bij verschillende organisaties en op internet verkrijgbaar (). De ANWB en Nederlandse ambassades in het buitenland kunnen reizigers helpen bij het zoeken naar en krijgen van medische noodhulp.

Vaccinaties

Vaccinaties zijn belangrijk voor reizen naar de meeste ontwikkelingslanden. Alleen een gelekoortsvaccinatie is soms verplicht om bepaalde landen binnen te komen. Actuele gegevens over vaccinatieplicht vindt men onder andere op de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR): www.lcr.nl. Tot veelvoorkomende infectieziekten waarvoor vaccins beschikbaar zijn, behoren hepatitis A, poliomyelitis, buiktyfus en gele koorts. Afhankelijk van het soort reis (bijvoorbeeld avontuurlijke reizen), de reisbestemming en de reisduur kunnen extra vaccinaties aanbevolen zijn, zoals die tegen hepatitis B, rabiës (hondsdolheid), Japanse encefalitis, meningokokkenmeningitis of tuberculose. Reizigersvaccinatiebureaus kunnen hiertegen vaccineren. Voor sommige vaccins geldt dat pas na toediening van een reeks ervan het maximale beschermingseffect wordt bereikt. Hoewel het dus verstandig is tijdig een vaccinatieadvies in te winnen, draagt elk vaccin bij tot de opbouw van immuniteit en is het nooit te laat om met een reeks vaccinaties te beginnen. De namen en data van alle vaccinaties kunnen het beste op een internationaal bewijs van inenting worden genoteerd. Voor het gelekoortsvaccin is dit verplicht: alleen door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) erkende gelekoortsvaccinatiecentra bezitten een officieel gelekoortsstempel, waarmee zonodig een visum kan worden verkregen. Het certificaat is eenvoudig mee te nemen en is verkrijgbaar bij de erkende vaccinatiecentra (zie ). Niet alle erkende vaccinatiecentra hebben een gelekoortslicentie. Er bestaat geen lijst van centra met een dergelijke licentie, dus men kan zich het beste van de licentie vergewissen voordat men een vaccinatiecentrum (zonder afspraak) bezoekt. Voorafgaand aan een reis dient altijd een persoonlijk vaccinatieadvies te worden ingewonnen. Welke vaccinaties in het algemeen worden aangeraden, is te vinden op de eerder genoemde website www.lcr.nl en hangt af van de reisbestemming, de reisduur, het soort reis, de activiteiten op reis en eventuele reisplannen in de toekomst. Aan mensen die bepaalde medicijnen gebruiken of aan bepaalde ziektes lijden, worden soms extra vaccinaties geadviseerd.

illustrative-material.table-short 1

VACCINS VOOR INTERNATIONAAL REIZEN*, †, ‡

infectie

gebieden waarvoor een vaccin wordt aanbevolen

opmerkingen

hepatitis A

Centraal- en Zuid-Amerika, Afrika, Midden-Oosten, Azië, Oost-Europa

vaccin geeft pas na 4 weken volledige immuniteit; als het vertrek over minder dan 4 weken is, dient ook hepatitisimmunoglobuline te worden gegeven; veilig voor zwangere vrouwen

hepatitis B

het stroomgebied van de Amazone, Afrika (ten zuiden van de Sahara), China, Centraal- en Zuidoost-Azië, eilanden in zuidelijke en westelijke gedeelte van de Stille Oceaan

vooral aanbevolen voor reizigers die verwachten seksueel contact te hebben met plaatselijke bewoners of in aanraking te komen met hun bloed of bloedproducten; veilig voor zwangere vrouwen

Japanse-B- encefalitis

niet geadviseerd

voor toeristen en reizigers wordt het risico dermate laag ingeschat dat inenting niet wordt geadviseerd; wordt afgeraden voor zwangere vrouwen

hersenvliesontsteking (meningokokkenziekte)

Afrika (ten zuiden van de Sahara)

risico van infectie is klein, zelfs wanneer in epidemische gebieden wordt gereisd, maar een vaccin biedt meer bescherming; tijdens de periode van de hadj vereist om Saudi-Arabië binnen te komen; veilig voor zwangere vrouwen

hondsdolheid (rabiës)

Afrika, Azië en Zuid-Amerika

inenting valt te overwegen voor mensen die langer dan 3 maanden in een van deze gebieden verblijven, voor mensen die ter plaatse veel met zoogdieren in aanraking komen (dierenartsen, biologen) en voor mensen die meer kans lopen gebeten te worden, zoals fietsers en grotonderzoekers;

na een beet is voor extra bescherming echter aanvullende vaccinatie nodig

buiktyfus

Afrika, Midden-Oosten, Azië, Oost-Europa

biedt goede, maar geen afdoende bescherming; bescherming kan worden verbeterd door goed te letten op wat men eet en drinkt en door hygiëne te betrachten; na drie jaar moet het vaccin opnieuw worden toegediend; verkrijgbaar in de vorm van een pil of injectie; een pil die een verzwakte bacteriestam bevat, is niet veilig voor zwangere vrouwen

gele koorts

Zuid-Amerika, Afrika

ziekte komt zelden voor, maar veel landen stellen vaccinatie als eis om het land binnen te mogen; niet veilig voor zwangere vrouwen

* .

† Naast de vermelde vaccinaties doen reizigers er goed aan vaccinaties te hebben gehaald voor tetanus, difterie en polio.

‡ Alle aanbevelingen zijn aan wijzigingen onderhevig. Raadpleeg de Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD) voor de meest recente aanbevelingen.

Reizen met een medische aandoening

Reizen met een medische aandoening vereist een speciale voorbereiding. Mensen met een ziekte dienen vóór vertrek hun arts te raadplegen om er zeker van te zijn dat hun aandoening stabiel is en om na te gaan of er andere of aanvullende geneesmiddelen nodig zijn. Zij dienen ook na te gaan of op de plaats van bestemming betrouwbare medische instellingen zijn die bij een complicatie een behandeling kunnen bieden (zie Reizen en gezondheid: Specifieke medische aandoeningen en reizen). Bij bepaalde aandoeningen kunnen extra vaccinaties worden geadviseerd. Een in het Engels gestelde brief met een kort overzicht van iemands medische voorgeschiedenis en een geneesmiddelenpaspoort kunnen van grote waarde zijn in een noodsituatie die op reis ontstaat. Een medisch identificatieplaatje of bandje heeft een soortgelijke functie. Reizigers dienen ook bij twijfel door zorgverleners te kunnen bewijzen dat ze een ziektekostenverzekering hebben.

Geneesmiddelen dienen in hun oorspronkelijke verpakking te blijven zodat de exacte namen en de dosering van de geneesmiddelen in een noodsituatie kunnen worden gecontroleerd. Omdat merknamen van geneesmiddelen per land kunnen verschillen, is de generieke wetenschappelijke naam van een geneesmiddel, de stofnaam, relevanter dan de merknaam. Generieke namen worden daarom in het geneesmiddelenpaspoort opgenomen.

Reizigers dienen een extra voorraad geneesmiddelen mee te nemen en deze over verschillende bagagestukken te verdelen voor het geval de bagage zoekraakt, wordt gestolen of later aankomt, of als tijdens de reis grote vertraging optreedt. Omdat het in het laadruim van een vliegtuig kan vriezen, is het verstandig medicijnen die hier niet tegen kunnen in de handbagage mee te nemen. Hierover kan de apotheker adviseren. De kans is groot dat opioïden, injectiespuiten en grote hoeveelheden geneesmiddelen bij veiligheids- of douanepersoneel argwaan wekken. Daarom dienen reizigers een brief van een arts bij zich te hebben waaruit de medische noodzaak van deze middelen blijkt. Injectiespuiten dienen bovendien te worden verpakt bij de geneesmiddelen die in die spuiten worden gebruikt. Voor sommige te injecteren geneesmiddelen bestaan alternatieven in tabletvorm. Reizigers dienen ook bij luchthavens, luchtvaartmaatschappijen of ambassades te controleren welke documenten verder van belang kunnen zijn om probleemloos met dergelijke medische voorraden te reizen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Specifieke medische aandoeningen en reizen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer